Dysleksja jest jednym z najczęstszych zaburzeń dotyczących trudności w nauce czytania, pisania czy rozumienia tekstu. Pomimo że obecnie rozpoznawana jest dość często, to jednak wiedza na jej temat, zwłaszcza wśród rodziców, wciąż bywa ograniczona, co prowadzi do niezrozumienia potrzeb dzieci z dysleksją. Na czym polega to zaburzenie i czym się objawia, a także jak wspierać swoją pociechę w codziennych wyzwaniach? Podpowiadamy.

Czym jest dysleksja?

Dysleksja to specyficzne zaburzenie uczenia się, które dotyka przede wszystkim umiejętności czytania, pisania, a także poprawnego przetwarzania tekstu. Nie jest ono jednak związane z inteligencją dziecka, ponieważ często maluchy z dysleksją są bardzo inteligentne, kreatywne i mają wyjątkowe talenty, lecz mają też trudności w opanowaniu umiejętności językowych. Wymienia się kilka typów dysleksji.

Najczęstszą jej formą jest dysleksja rozwojowa, która ujawnia się na etapie nauki czytania i pisania. Dysgrafia zaś to trudność jest z estetycznym pisaniem i odwzorowaniem liter, a dysortografia to problemy z poprawnością ortograficzną. Dysleksja nie jest chorobą. To specyficzne różnice w funkcjonowaniu mózgu, które wpływają na sposób przetwarzania informacji językowych.

Jakie są przyczyny dysleksji?

Dysleksja może mieć wiele przyczyn. Zazwyczaj jej podłoże jest dość skomplikowane i złożone i wynika z kilku różnych czynników. Wśród najpopularniejszych przyczyn dysleksji wymienia się jednak genetykę. Często występuje ona rodzinnie, co może wskazywać na dziedziczny charakter ryzyka dysleksji. Dodatkowo badania wykazują, że u osób z dysleksją, niektóre obszary mózgu, zwłaszcza te odpowiedzialne za przetwarzanie językowe, działają w nietypowy sposób. Znaczenie ma tutaj więc charakterystyczna neurologia dziecka. 

Dodatkowo czynniki takie jak stres w okresie prenatalnym czy komplikacje podczas porodu bądź też brak odpowiedniego wsparcia edukacyjnego, również mogą wpłynąć na rozwój dysleksji. Ważne jest więc środowisko zarówno ciężarnej kobiety, jak i później narodzonego dziecka.

Jakie są objawy dysleksji?

Rodzice, którzy podejrzewają, że ich dziecko może mieć dysleksję, powinni znać objawy tego zaburzenia. Warto jednak mieć świadomość, że symptomy tego zaburzenia różną się w zależności od wieku malucha, a także etapu jego rozwoju. Dlatego też nieco inne czynniki mogą świadczyć o rozwoju tego zaburzenia w wieku przedszkolnym, inne zaś w szkolnym czy u nastolatków. Jak rozpoznać dysleksje na poszczególnych etapach życia dziecka?

  • Objawy dysleksji w wieku przedszkolnym – obejmują one trudności z nauką prostych słówek, piosenek czy rymowanek, a także problemy z zapamiętywaniem liter alfabetu i cyfr. Mogą wystąpić również opóźnienia w rozwoju mowy oraz trudności z poprawnym wymawianiem słów. Maluchy często zmagają się także z niską koordynacją ruchową, przejawiającą się na przykład problemami z rysowaniem czy też układaniem puzzli. Pierwsze objawy związane na przykład z myleniem wyrazów, mogą wystąpić już wcześniej.
  • Objawy dysleksji w wieku szkolnym – obejmują one przede wszystkim wolne tempo nauki czytania, często z błędami i pomijaniem liter w słowach. Takie dzieci bardzo często zamieniają podobnie wyglądające litery takie jak p i q czy b i d. Mają też problemy z ortografią i często mimo znajomości zasad, popełniają błędy ortograficzne. Mogą mieć też kłopoty ze zrozumieniem tekstu czytanego.
  • Objawy dysleksji u nastolatków – to przede wszystkim trudności z płynnym czytaniem na głos, a także nauką języków obcych. Takie dzieci mają też kłopoty z zapamiętywaniem informacji, szczególnie tych, które wymagają pewnej sekwencji, na przykład dni tygodnia czy alfabetu. W związku z tym cierpią z powodu niskiej samooceny wynikającej z trudności w nauce.

Jak stawiana jest diagnoza dysleksji?

Rodzic nie może samodzielnie postawić diagnozy dysleksji, ponieważ jest to złożony proces, który obejmuje kilka kroków. Rodzice i nauczyciele, owszem zazwyczaj jako pierwsi zauważają, że dziecko ma trudności z nauką. Dlatego też tak ważna jest obserwacja smyka, zarówno przez rodziców, jak i nauczycieli. Kiedy zauważą symptomy mogące świadczyć o dysleksji, powinni skierować malucha na badania psychologiczno-pedagogiczne. 

W poradni psychologiczno-pedagogicznej specjalista oceni umiejętność czytania, pisania, rozumienia tekstu czy poziom inteligencji dziecka, dzięki czemu będzie mógł wykluczyć inne przyczyny jego trudności. Bardzo często konieczna jest też współpraca z innymi specjalistami, by lepiej zrozumieć specyficzne trudności dziecka. Dlatego być może zalecone zostaną także dodatkowe konsultacje z logopedą czy neurologiem.

Jak wspierać dziecko z dysleksją?

Rodzice, opiekunowie i nauczyciele powinni wspierać dziecko z dysleksją. Dlatego też maluch powinien móc liczyć na pomoc zarówno w domu, jak i w szkole. Rodzice muszą tworzyć przyjazne środowisko do nauki, pamiętając o tym, że maluch z dysleksją potrzebuje więcej czasu i spokoju, aby móc skupić się na zadaniach. Pomagajmy mu również w nauce. Wspólne czytanie, gry edukacyjne czy układanie puzzli językowych mogą efektywnie wspierać rozwój takiego dziecka. Bądźmy również cierpliwi. Pamiętajmy o tym, że postępy dyslektyka często są powolne. Ważne jest jednak, by wspierać go na każdym kroku.

W szkole zaś opiekunowie i nauczyciele powinni dostosować metody nauczania do potrzeb i możliwości poszczególnych dzieci. Dlatego tak istotne jest, by wiedzieli, że maluch jest dyslektykiem. Dzięki temu będą mogli modyfikować zadania tak, aby były one dostosowane do jego możliwości. Nauczyciele powinni też unikać krytyki i wspierać dziecko w jego wysiłkach. Coraz więcej placówek obecnie oferuje też zajęcia korekcyjno-kompensacyjne. Takie specjalistyczne lekcje pomagają maluchom zmagającym się z różnymi zaburzeniami, w tym dysleksją, dyskalkulią czy dysortografią, nadrobić zaległości w nauce.

Istnieje szereg metod pedagogicznych oraz terapii, które wspierają rozwój dziecka z dysleksją. Obecnie funkcjonują specjalne programy edukacyjne tak jak Metoda Dobrego Startu, które pomagają dzieciom ćwiczyć koordynację wzrokowo-ruchową i słuchową. Dodatkowo maluchy z dysleksją mogą korzystać z aplikacji i programów edukacyjnych, które ułatwiają im naukę czytania i pisania. Regularne spotkania z logopedą także mogą pomóc maluchom poprawić wymowę i przetwarzanie językowe.

Dysleksja to dość częste zaburzenie, które dotyka dzieci w różnym wieku. Dość powszechna jest też dysleksja u dorosłych. Dlatego dobrze, jeżeli jest jak najszybciej prawidłowo zdiagnozowana. Rodzice powinni doceniać wysiłki takiego dziecka i unikać porównywania go z rówieśnikami, ponieważ każdy maluch rozwija się w swoim tempie. Obecnie funkcjonuje wiele grup wsparcia dla opiekunów dzieci z dysleksją. Warto również udać się na konsultacje z psychologiem, który może pomóc nam radzić sobie z takimi wyzwaniami.